Kto jest wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług?

Stan prawny: 29.12.2023 r.

Wytwórca odpadów posiada liczne obowiązki. Świadczenie usług na rzecz innego podmiotu często związane jest z wytwarzaniem odpadów a to z kolei prowadzi do pytania – kto odpowiada za wytwarzane odpady. Niniejszym artykułem postaram się na to pytanie odpowiedzieć.

1. Wytwórca odpadów

1.1. Definicja wytwórcy odpadów

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach przez wytwórcę odpadów rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej; wytwórcą odpadów zdawanych do portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków w rozumieniu art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów (Dz.U. poz. 1250) jest podmiot świadczący usługę odbioru odpadów w porcie lub przystani morskiej.

1.2. Kategorie wytwórcy odpadów

Powyższa definicja ustanawia zatem kilka kategorii wytwórcy, a mianowicie:

  1. pierwotnego wytwórcę odpadów, a jest nim każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów.
    Dla przykładu pierwotnym wytwórcą odpadów może być podmiot prowadzący biuro, w którym powstają typowe odpady biurowe (papier, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny itp.) lub podmiot prowadzący procesy wytwórcze (np. ścinki, zrzyny itp.);
  2. wtórnego wytwórcę odpadów, a zatem  każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów.
    Dla przykładu wtórnym wytwórcą będzie m.in. podmiot, który na mocy posiadanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów przetwarza odpad kabla (16 01 22) poprzez oddzielenie rdzenia od otuliny wytwarzając w ten sposób odpad tworzyw sztucznych (19 12 04) i odpad metali nieżelaznych (19 12 03);
  3. świadczącego usługi – wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Ta kategoria wytwórcy jest przedmiotem dalszych rozważań w niniejszym artykule;
  4. wytwórcę odpadów „portowych” –  wytwórcą odpadów zdawanych do portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków w rozumieniu art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów (Dz.U. poz. 1250) jest podmiot świadczący usługę odbioru odpadów w porcie lub przystani morskiej.

1.3. Wytwórca odpadów powstających w wyniku świadczenia usług

Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 32 ustawy o odpadach wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Innymi słowy za wytwórcę odpadów w sytuacji, gdy umowa o świadczenie usług nie stanowi inaczej uznawany będzie ten, kto świadczy usługę. Jest on bowiem faktycznym wytwórcą odpadów. Jeśli podmiot dokonujący sprzątania obiektu wytworzy odpady, to on będzie wytwórcą tychże odpadów. Jeśli inny podmiot dokona rozbiórki, to odpady powstające w wyniku tejże rozbiórki wytwarzane są właśnie przez ten podmiot. Rozważania te są istotne, albowiem wytwórca odpadów posiada liczne obowiązki a brak ich realizacji może skutkować dotkliwymi sankcjami.

1.4. Umowa o świadczenie usług

Od wyżej opisanej zasady istnieje jednak odstępstwo (i jest to jedyne odstępstwo). Jest nim sytuacja, w której umowa o świadczenie usługi ustanawia innego niż świadczący usługę wytwórcę odpadów. Jest nim zazwyczaj podmiot zamawiający taką usługę. W tej sytuacji wytwórcą odpadów posiadającym obowiązki, o których niżej mowa nie jest faktyczny wytwórca (podmiot świadczący usługę) a ten, kogo wskazano w umowie.

Sytuacja taka zazwyczaj ma miejsce, gdy wytwarzane odpady mają wartość pieniężną (np. złom metalowy). W takiej sytuacji zamawiający usługę winien zadbać o właściwe zapisy w umowie. W innym razie bowiem to wytwórca odpadów będzie ich posiadaczem.

2. Obowiązki wytwórcy – przegląd obowiązków

2.1. Posiadacz odpadów a wytwórca odpadów – ważne powiązanie

W omawianym zakresie w myśl art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów rozumienie się wytwórcę odpadów. Tym samym wytwórca odpadów jest zarazem ich posiadaczem. Jest to o tyle istotne, gdyż szereg obowiązków w zakresie gospodarki odpadami kierowanych jest raz do wytwórcy a innym razem do posiadacza odpadów. By właściwie określić adresata tych obowiązków należy więc pamiętać, że wytwórca odpadów w omawianym kontekście jest, co do zasady, także ich posiadaczem.

2.2. Ewidencja odpadów

Posiadacz odpadów (a więc w przedmiotowym kontekście ich wytwórca) na mocy art. 66 ust. 1 jest zobowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów. Tym samym posiadacz odpadów, którym w przedmiotowym kontekście jest ich wytwórca jest zobligowany do:

  1. właściwego klasyfikowania odpadów zgodnie z katalogiem odpadów (o zasadach klasyfikowania odpadów tu)
  2. prowadzenia ewidencji odpadów z wykorzystaniem karty ewidencji odpadów oraz karty przekazania odpadów – za wyjątkiem podmiotów zwolnionych z tego obowiązku.

Zwieńczeniem procesu ewidencyjnego jest sprawozdawczość odpadowa. Pamiętać zatem należy, że, co do zasady, podmiot prowadzący ewidencję odpadów zobligowany jest również do sporządzenia i złożenia do właściwego organu sprawozdania bazującego na tej ewidencji.

2.3. Zapewnienie właściwego magazynowania odpadów

Posiadacz odpadów (którym w przedmiotowym kontekście jest ich wytwórca) ma szereg obowiązków związanych z właściwym sposobem magazynowania odpadów. Obowiązki te wynikać będą z różnych dedykowanym poszczególnym odpadom ustaw i rozporządzeń. Nie sposób ich wszystkich w tym miejscu przytoczyć. Jednak warto podać kilka przykładów:

  1. sposób magazynowania olejów odpadowych opisany został w rozporządzeniu Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z olejami odpadowymi;
  2. sposób magazynowania wielu różnych odpadów (choć z licznymi wyjątkami) wynikać będzie z rozporządzenia Ministra Klimatu w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów.

2.4. Zagospodarowanie odpadów

Wytwórca odpadów zobligowany jest do ich zagospodarowania we własnym zakresie lub do zlecenia takiego działania uprawnionym podmiotom. Pamiętać należy, że dalsze zagospodarowanie odpadów poprzez ich przetwarzanie wymaga uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów lub przekazania tych odpadów podmiotom, które są uprawnione do ich przetwarzania.

2.5. Wpis do rejestru BDO

Wiele procesów wytwarzania odpadów wymaga wcześniejszego wpisu do rejestru BDO. Przed rozpoczęciem wytwarzania odpadów warto więc zweryfikować istnienie tego obowiązku, a następnie, w razie takiej konieczności, dokonać wpisu do rejestru BDO.

2.6. Inne obowiązki

Nie sposób w tym miejscu wymienić wszystkich obowiązków, gdyż zależą one m.in. od rodzajów i ilości wytwarzanych odpadów. Pamiętać więc należy, że niemal każdy proces wytwarzania odpadów wymaga realizacji szeregu obowiązków. A brak ich realizacji zagrożony jest dotkliwymi karami, w tym administracyjnymi karami pieniężnymi w kwocie od 1 000 zł do 1 000 000 zł.

3. Podsumowanie

3.1. Przepisy a stan faktyczny

Przepisy wprost ustanawiają, że wytwórcą odpadów jest podmiot świadczący usługę. W praktyce bardzo często zdarza się jednak tak, że podmiot, ten, mimo braku takich zapisów w umowie, odpady pozostawia zamawiającemu. Warto więc znać swoje prawa i obowiązki oraz oczekiwać, że każda ze stron z tych obowiązków będzie się w sposób należyty wywiązywała.

3.2. Konsekwencje prawne naruszeń

W razie błędnej identyfikacji obowiązków lub w razie braku ich realizacji ustawa o odpadach przewiduje konsekwencje w postaci administracyjnej kary pieniężnej w kwocie od 1 000 zł do 1 000 000 zł (por. art. 194 ustawy o odpadach).

Sporządził:
Adrian Zając
prawnik, inżynier inżynierii środowiska
specjalista ds. prawa ochrony środowiska i gospodarki odpadami

Wszelkie prawa do artykułu:
AZ Management Zarządzanie w Ochronie Środowiska.

ŹRÓDŁA I AKTY NORMATYWNE
  1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.);
  2. Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U., poz. 10);
  3. Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów (Dz. U., poz. 1742);
  4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 5 października 2015 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z olejami odpadowymi (Dz. U., poz. 1694).
NOTA PRAWNA

Firma AZ Management oraz żadna z osób działających w jej imieniu nie ponosi odpowiedzialności za sposób, w jaki publikacja ta może być użyta.

© AZ Management, 2022 | Powielanie jest dozwolone pod warunkiem podania źródła.

Będzie nam bardzo miło, jeżeli podzielisz się tym wpisem z innymi
Facebook
Twitter
LinkedIn
Drukuj